Եթե գրողները նախընտրում են «թագավորի» ինստիտուտը, ապա ինչ սպասել հասարակությունից

Նորից ու վերստին համոզվեցի, որ մեր երկիրը երբեք չի փոխվի:
Նորից ու վերստին համոզվեցի, որ Գալուստ Սահակյանն ու Լեւոն Անանյանը նույն մարդն են:
Այսօր Հայաստանի գրողների միության համագումարում դարձյալ ՀԳՄ նախագահ է ընտրվել Լեւոն Անանյանը, որը միությունը ղեկավարում է 2001 թվականից:

Ավելի քան 400 անդամ ունեցող միությունը բացի Անանյանից, այլ նախագահ չի տեսնում:
Եթե հասարակության, այսպես ասած, ,,առաջադեմ,, հատվածը ստրկամիտ է եւ գտնում է, որ ՀԳՄ-ում պետք է ցմահ իշխի Անանյանը, ուրեմն՝ ողջ հասարակությունից ակնկալիքներ չպետք է ունենալ:

Եթե գրողները նախընտրում են ,,թագավորի,, ինստիտուտը, ապա ինչ սպասել հասարակությունից:
Անդեմության մարմնավորում Անանյանը, որի որդին սավառնում է կառավարության բարձրունքներում, ուղիղ տասը տարի միությունը ղեկավարում էր առանց կանոնադրության, եւ սա հանդուրժում էին 400 անդամները: Այո՛, անդամները, քանի որ իրենց միության հակաօրինական գործունեության դեմ աչք փակող գրողները չեն կարող գրող համարվել: Անդամ են, միմիայն՝ անդամ:

Եթե այս միության անդամները Անանյանի ղեկավարման 12 տարիներին երբեւէ ՀԳՄ ղեկավարությունից չեն պահանջել արձագանքել /հայտարարությամբ հանդես գալ/ երկրում տեղի ունեցող հակազգային եւ հակասոցիալական գործընթացներին, որոնք ուղղակիորեն հարվածում են ժողովրդին, ապա այդ գրող կոչվածները ժողովրդի անունից խոսելու իրավունք չունեն:
Անանյանի գլխավորությամբ պալատին ծառայող աշուղների վարքին հետեւելիս, իրոք, դժվարանում ես հավատալ, որ սրանք են հանրային մտքի ,,գեներատորները,,:
Քաղքենիական ճռվողյուններով, տափ արած գոյությամբ ,,գրական կյանքը,, շարունակող ՀԳՄ-ն մեր ամոթն է…

Ուրեմն՝ նման ստորաքարշ, անսկզբունքային, լպրծուն ու պալատին շողոքորթող անդամներով համալրված միության գոյության պայմաններում, բնավ զարմանալի չէ, որ մեր հասարակությունը, ժողովուրդը դարձել է նույնքան ստրկամիտ, թուլակամ ու հարմարվողական:
Դրա համար էլ իշխանությունն ու մտավորականություն կոչվածը երկիրն ու ժողովրդին ուղարկել է գրողի ծոցը…

Կիմա Եղիազարյան
http://www.armblogs.am/facebook/kima-eghiazaryan-11

ԱԲԳԱՐ ԱՓԻՆՅԱՆ. «ԱՆԱՆՅԱՆԸ ՀԵՂԻՆԱԿԱԶՐԿԵՑ ԱՄԲՈՂՋ ԳՐԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆԸ»

«ԱՆԱՆՅԱՆԸ ՀԵՂԻՆԱԿԱԶՐԿԵՑ ԱՄԲՈՂՋ ԳՐԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆԸ»

ՀՀ նախագահի կողմից 2012 թվականին լավագույն երիտասարդ գրող անվանակարգի թափուր մնալը` այն էլ գրատպության 500-ամյակի եւ Գրքի մայրաքաղաք հռչակված տարում, զարմանքի առիթ դարձավ:
Այս մասին "Իրավունքը" դիմել էր Հայաստանի գրողների միության նախագահ ԼԵՎՈՆ ԱՆԱՆՅԱՆԻՆ եւ ստացել հետեւյալ պատասխանը.

- Անկեղծ ասած, ես երիտասարդական մրցանակների հետ առնչություն չունեմ:
- Այսինքն` մենք չունե՞նք երիտասարդ գրողներ:
- Ինքս եմ զարմացած, ընդհակառակը, մենք ունենք շատ տաղանդավոր երիտասարդ ե՛ւ արձակագիրներ, ե՛ւ բանաստեղծներ: Կարծում եմ, որ կազմակերպչական առումով վրիպումներ ենք ունեցել, լավ չի քարոզվել, ճիշտ չի կոորդինացվել: Ցավում եմ, որովհետեւ գոնե վստահաբար 4-5 անուններ այսօր ունենք, երիտասարդներ, ովքեր գրքեր են տպագրել, կարող էին համարձակ մտնել այդ մրցակցության ոլորտը:

Սա, իհարկե, բոլորիս համար սթափեցնող է, ավելի զգոն կլինենք` հաջորդ տարի նման անախորժ եւ անտրամաբանական իրավիճակում չհայտնվելու համար:
Երիտասարդ գրողների թափուր մնացած անվանակարգի մասին «Իրավունքը» խոսեց նաեւ Երեւանի գրողների միության նախագահ ԱԲԳԱՐ ԱՓԻՆՅԱՆԻ հետ:

ԳՅՈՒՂԱՑԻ ԱՂՋԻԿՆԵՐԸ ԳՐՈՒՄ ԵՆ ՍԵՔՍԻ ՄԱՍԻՆ

- Պարո'ն Ափինյան, նախագահի կողմից սահմանված երիտասարդ գրողների անվանակարգը թափուր մնալու համար ՀԳՄ նախագահ Լ. Անանյանն ասում է, որ ինքն առնչություն չունի...
- Անանյանը ճիշտ չի ասել, նա պիտի ասեր, որ ինքն, առհասարակ, գրականության հետ կապ չունի, որովհետեւ 11 տարի է ավերում է հայ գրականությունը: Բոլոր տաղանդավոր գրողներին վանեց, շնորհալիներին փչացրեց, բոլորին դարձրեց քծնող, շողոքորթող, հարմարվող, թշվառական: Մի՞թե լավ ուժեր չկան. լիքն են: Հիմնել ենք երիտասարդական ստուդիա եւ միայն մեր ստուդիայում 6-7 տաղանդավոր, շնորհալի երիտասարդ գրողներ կան, այդ ինչպե՞ս եղավ, որ Անանյանի շրջապատում դրանք բացակայում են: Պատճառն այն է, որ Անանյանը հեղինակազրկեց ամբողջ գրականությունը, գրողին մարդատեղ դնող չկա, հարգող չկա, երիտասարդ գրողների հանդեպ էլ կա առհամարական վերաբերմունք: Ես այդ որոշումը համարում եմ դրա հետեւանքը: Սա վերջին տարիների գրականության հեղինակազրկման բնական արդյունքն էր: Երիտասարդ շնորհալի ուժեր միշտ էլ կան, բայց Անանյանը բոլորին դարձրեց իր նման, երբեք չես տարբերի` թե ով` ով է: Սեփական դիրք, շնորք չկա, բոլորը ինկուբատորի ճտերի պես իրար նման գրում են ազատ ոտանավորներ: Խայտառակություն է ուղղակի: Ես չգիտեմ էլ հանձնաժողովում ովքեր են եղել, բայց հանձնաժողովականները, եթե մի փոքր լայն հայացքով նայեին ժամանակակից հայ գրականությանը, կարող էին երիտասարդ բազմաթիվ գրողների հանդիպել, բայց նրանք, ցավոք սրտի, Անանյանի շրջապատում չկան:

- Գուցե վերջերս լույս տեսած "անթոլոգիա" արդի հայ գրականություն գի՞րքն է ընկել հանձնաժողովի ձեռքը, եւ ամաչել են ներկայացնել նախագահին:
- "Անթոլոգիայի" մեջ անանյանական գրողներն են, այնտեղ օտար մեկը չկա: Բոլորը իր ստեղծած կադրերն են: Ինչ-որ գյուղացի աղջիկներ, որոնք գրում են սեքսի մասին: Եկել են քաղաք, տեսել են մի քանի այլանդակություն եւ կարծում են, ահա, հեղափոխական են, եւ դա շատ նոր է: Բայց նորը գեղարվեստ չէ: Ես այդ երիտասարդ գրողներին էլ չեմ մեղադրում, որովհետեւ այն գաղջ, զզվելի մթնոլորտը, որ ստեղծել է Անանյանը իր շրջապատում, այնտեղ բոլոր ծաղիկները, ծիլերը պիտի չորանան, այդպես չի կարելի: Միջավայր է պետք գրողների համար: Երիտասարդ գրողները հանդիպում են երիտասարդների հետ, այնինչ` իրականում երիտասարդները պիտի հանդիպեն ավագ գրողների հետ, ինչպես նախկինում էր: Այն ժամանակ երիտասարդ գրողները հանդիպում էին Ավ. Իսահակյանի, Ստ. Զորյանի հետ եւ ժառանգաբար անցնում էր հայ գրականության գենետիկ այդ մաքրությունը, բարոյականությունը:

Այսօր 40 չգրողի Անանայնաը հավաքում է մի տեղ, իսկ ովքե՞ր են, անհայտ է` իր նման, իր մակարդակի: Մեր գրականությունը Անանյանը իջեցրեց իր մակարդակին, իսկ երիտասարդ գրականությունը, որ միշտ Հայաստանում իսկապես պատիվ է բերել, ու եղել պետության, Գրողների միության ջերմ հոգատարության ներքո, այսօր երիտասարդ գրականությունն էլ ոչնչացման եզրին է, որովհետեւ երիտասարդները չգիտեն ինչ գրեն, ինչի մասին, ինչի համար գրեն, ու քանի որ չկա այդ առաջնորդող լույսը մեր երիտասարդ գրականության համար` այդ լույսը պիտի բերեր Գրողների միության նախագահը: Ավ. Իսահակյանը բերում էր, Անանայանը` մարում է: Ահա եւ երիտասարդ գրականության մեջ այդ պիղծ երեւույթները առկա են: Ոչնչով մարդիկ չեն կարողանում աչքի ընկնել` բացի պղծությունից: Ես այդ ամենը այդպես եմ համարում: Չեմ մեղադրում երիտասարդ հեղինակներին, նրանց մեջ էլ անպայման շնորհալիրները կան, բայց, ցավոք, նրանք գրողի երես չեն տեսնում: Երիտասարդ գրողները տաղանդավոր գրողի երես պիտի տեսնեն, երիտասարդ գրողները պիտի սովորեն գրել, պիտի փորձի փոխանակում լինի: Ռազմիկ Դավոյանից, Հրաչյա Սարուխանից, Ալիսյա Կիրակոսյանից եւ շատերից պիտի սովորեն: Հենց Հայաստանի գրողների միության մեջ հիանալի վարպետներ կան, բայց, ցավոք սրտի, երեխաները, ոչինչ չիմանալով, նայում են Անանյանի դեմքին, իսկ այնտեղ գրված է գորշություն, տափակություն եւ միջակություն:

ԼԻԼԻԹ ԵՂԻԱԶԱՐՅԱՆ

«Իրավունք»

07 Հունիս 2013 թ.

Գրողների միության նախագահ. Ես այլևս ձայն չունեմ, ձայնս արդեն տվել եմ Տարոն Մարգարյանին

Գրողների միության նախագահից 168.am-ը հետաքրքրվել է՝ Երևանի ավագանու ընտրություններին մասնակցող մյուս ուժերին ծանոթանալուց հետո՞ է իր որոշումը հօգուտ Տարոն Մարգարյանի կայացրել, թե՞ ամեն ինչ ի սկզբանե պարզ էր: Լևոն Անանյանն ասաց, որ ուզած-չուզած, ծանոթացել է մյուս կուսակցությունների ծրագրերին, քանի որ նախընտրական բուկլետներն իրենց տուն են բերել: Դրանք Լևոն Անանյանը կարդացել է անկողնում և կարծում է, որ վատ քնաբեր միջոց չէ: «Քնելուց առաջ եմ կարդում և լավ էլ քնարական եմ քնում, որովհետև ֆանտաստիկայի մի աշխարհ եմ ընկնում, լավ էլ վարդագույն երազներ եմ տեսնում»,- ասաց Լևոն Անանյանը:

Հարցին ի պատասխան, թե նման երազներ չի՞ տեսել՝ ՀՀԿ-ի ծրագիրը կարդալիս, Լևոն Անանյանը հակադարձեց.«Ես ՀՀԿ-ի ծրագիրը կարդալու խնդիրը չեմ տեսնում, ես ծանոթ եմ ծրագրին»:

Հայաստանի գրողների միության նախագահը չցանկացավ նաև խորանալ այն հարցի մեջ, թե ինչպես են առաջացել Տարոն Մարգարյանի հայտարարագրված եկամուտները: «Ես այդ մարդկանցից չեմ, որ դնեմ ուրիշի փողերը հաշվեմ: Եթե էդպես սկսե՞մ` էնքան միլիոնատերեր կան: Ես մտածում եմ` որ գոնե մի շերտ կա, որ բարեկեցիկ է ապրում, մտածում եմ, որ 100 աղքատ ունենք, դառնա 110-ը, հո դրանից լավ չե՞մ զգալու ինձ»,- նշեց Գրողների միության նախագահը:

Հ.Գ. Զրույցի վերջում Լևոն Անանյանը կատակեց, թե ինքն այլևս ձայն չունի, քանի որ ձայնն արդեն տվել է Տարոն Մարգարյանին:

iLur.am

Վարդան Հակոբյան «պոետը» Wikipedia-ում

Գրական միջակությունները սողոսկել են «Վիքիպեդիա»

Արդեն չենք էլ զարմանում, երբ քնում-արթնանում ենք ու հանկարծ հայտնաբերում, որ սերիալի այս կամ այն «դերասանը», որին երեւի ֆայլաբազարից են գտել, դարձել է վաստակավոր արտիստ: Մեկ ուրիշը, ասենք մի անհայտ գրող՝ մշակույթի վաստակավոր գործիչ: Երրորդին՝ ձեռաց սարքել են «նշանավոր արձակագիր» եւ դոշից կախել «Մեսրոպ Մաշտոց շքանշան» եւ այլն: Չենք զարմանում այլեւս, քանզի մեր երկրում ոչ մի չափանիշ չի գործում:
Վերջին օրերին, սակայն, այս զավեշտալի պատմությունը հիշելով՝ ուղղակի լիաթոք ծիծաղում եմ:
Ո՞վ է ճանաչում կամ ո՞վ է լսել Վարդան Հակոբյան «պոետի» անունը: Պարզվում է՝ այս մարդը, որ լավագույն դեպքում կարող էր լինել քելեխների ու հարսանիքների թամադա, փորձ է արել իր անունը անմահացնել «wikipedia» (Վիքիպեդիա) հանրահայտ հանրագիտարանում։

Սույն «պոետը» կողոպտել է Վարդան Հակոբյան կամ Հեսու վարդապետի էջը (1862, գյուղ Ահարոնք (Սասուն գավառում), 1915, Մեծ Եղեռնի զոհ) եւ դրա վրա կառուցել իր էջը:
Ուշադրություն. ստացվել է, որ «պոետ» Վարդան Հակոբյանը ծնվել է 1948-ին եւ վախճանվել …1915-ին...

Ահավասիկ.

Վարդան Հակոբյան (բանաստեղծ)
«Վիքիպեդիայից»՝ ազատ հանրագիտարանից
Անվան այլ գործածումների համար տես՝ Հակոբյան
Վարդան Հակոբյան (բանաստեղծ)
ԱԱՀ՝ Վարդան (Սլավիկ) Սարգսի Հակոբյան
Ծննդյան օր՝ մայիսի 21, 1948 (64 տարեկան)
Ծննդավայր՝ Արփագյադուկ, ԽՍՀՄ
Վախճանի օր՝ 1915 թ.
Վախճանի վայր՝ Մուշից ոչ հեռու
Ազգություն՝ հայ
Կրոն՝ Հայ Առաքելական եկեղեցի

Վարդան (Սլավիկ) Սարգսի Հակոբյան (ծնված 21. 5. 1948, գյուղ Արփագյադուկ (ԼՂՀ Հադրութի շրջանում)), բանաստեղծ, դրամատուրգ, բանասիրական գիտությունների դոկտոր (1998), պրոֆեսոր։ Ավարտել է Բաքվի մանկավարժական ինստիտուտը (1969)։ 1969-83-ին աշխատել է Ստեփանակերտի «Սովետական Ղարաբաղ» օրաթերթում, 1976-83-ին՝ գլխավոր խմբագրի տեղակալ։ 1983-91-ին՝ գրողների միության Լեռնային Ղարաբաղի մարզային բաժանմունքի պատասխանատու քարտուղար, 1991-ին՝ ԼՂՀ գրողների միության նախագահ, միաժամանակ՝ միության պաշտոնաթերթ «Եղիցի լույսի» գլխավոր խմբագիր։ Ստեփանակերտի Վահրամ Փափազյանի անվան հայկական դրամատիկական թատրոնը բեմադրել է Հակոբյանի «Հայելիներ» (1979) և «Քո սերը քո տունն է» (1981) պիեսները։ Հակոբյանը հիմնադրել և խմբագրել է «Արցախ» (1989) երկամսյա և «Պըլը-Պուղի» (1991) երգիծական հանդեսները։ Հակոբյանի քնարական բանաստեղծությունների («Մեղեդիներ», 1969, «Շանթահար կաղնին», 1974, «Մայրանում է լույսը», 1975, «Անմարելի-անմեկնելի», 1981, «Վաղվա աչքերով», 1987, «Արցախա ծուխ», 1989, «Ամարասի զանգերը», 1989 ևն ժողովածուներ) հիմնական թեման ժամանակակից մարդու խոհերն են, կարոտի, սիրո ապրումները։

ԿԻՄԱ ԵՂԻԱԶԱՐՅԱՆԻ ֆեյսբուքյան էջից
25.03.13

http://zham.am/am/news/1673.html

Ո՞վ ես, «պոետ»...

Տարրական կրթությամբ մի երիտասարդ իսկույն արժանացավ մարզկոմի առաջին քարտուղարի «ուշադրությանը»: Կևորկովին հետո «ճանաչեցին» դավաճան: Իսկ նա՝ այդ երիտասարդը, նրա սիրելին էր: Ոտանավորներ գրելու համա՞ր է, որ առաջին դեմքը ընդունում էր «պոետին»: Առանց մեկնաբանությունների՝ գոնե նրանց համար, ովքեր լավ ծանոթ են «պոետի» խորհրդային խորհրդավոր առաջընթացին․ ինտրիգներ, բամբասանքներ, «ստուկաչություն», պրովոկացիաներ մինչև այն աստիճանի, որ Կևորկովը խառնվեց գործին և նա, «պոետ» չեղած՝ դարձավ մարզի այն մարդկանցից, ովքեր ուղղակի կապ ունեն առաջին դեմքի հետ, «Доступ: прямой»:

Իրականում դու, «պոետ», Կևորկովին նվիրված մի «միավոր» էիր, որը նույն «որակով» տեղափոխվեց նույն դիրք, բայց նախորդին տրամագծորեն հակառակ կողմնորոշմամբ, ինչպես սևից՝ սպիտակ: Եթե մինչև 1988 թ. հանրությանը ներկայանում էիր Կևորկովի անունից քո հասցեին գովեստի ու հիացմունքի տեքստերով, ապա 1988-ից հետո խոսում էիր, թե մարզի առաջին դեմքը «վախենում էր» քեզանից: Այսինքն՝ միաժամանակ «նորոգում» էիր անցյալդ ու կերտում ապագադ, հիմա արդեն մնացած կյանքի համար՝ հերոսական էջեր, դրվագներ՝ համեմելով այն ԼՂՀ առաջին դեմքերի քո մասին գովեստի «փաստերով», պարգևներով, մեդալներով, կոչումներով: Երբեմն դա անում ես առասպելական հորինվածքներով՝ «Հայկական առաջին հանրապետության նախագահը զանգել է ԼՂՀ նախագահին՝ խնդրել, որ Կիպրոս ուղարկեն քեզ՝ որպես «դեմք»: Հայկական երկու պետությունների նախագահները չգիտես ինչու պիտի այդքան լուրջ ուշադրություն հատկացնեին մի մարդու, որը ամենատարրական պարտքը չի կատարել հայրենիքի ու նրա ժողովրդի առաջ, երբ ժամը օրհասական էր, ձեռք էր պետք՝ զենք բռնող:

Այդ «հաղթական երթը» քեզ թույլ է տալիս ավելի վստահ լինելու, հաճախ էլ «մուննաթով» պահանջներ ու սպառնալիքներ ներկայացնելու։ Հետաքրքիր է, սկի չե՞ս մտաբերում, որ նորանկախ մեր պետության առօրյան կարող է ծնել տղաներ, (կամ՝ ձևավորել) որոնք թքած կունենան քո կողմից գործադրվելիք (զանազան նենգություններով համեմած) ճնշումների վրա ու քեզ «կմատուցեն արժանին», առանց երկմտանքի: Հույսդ դնում ես «ուժային» լծակներիդ վրա: Լավ մտածիր, այս անգամ «սեղանի շուրջ» չեն որոշելու՝ ուր նստած կլինես նաև դու, «պոետ»: Ինձ մեկ անգամ արդեն հասցրել ես ինսուլտի, ինձ մի կերպ են փրկել... Այլևս միտք չունեմ համբերելու՝ «քթիդ հալը հալ չի...»: Քո ընտանիքում կար ու մնում են երեք «դասալիք»` փախչող, թաքնվող անձ, ովքեր վտանգի պահին ընկերներին թողնում, հեռանում են:
Պատերազմի ժամանակ, այն հեռավոր տարիներին Երևանում հեղինակել ես ելույթներ, որի արդյունքում մեզ՝ ղարաբաղցիներիս էլ «բաժին» է հասել... Паникер, անձ, որը խուճապի է մատնել և շրջապատին... Օրինա՞կ՝ «...Ղարաբաղ չկա, պրծածա...»:

Ցավալին այն է, որ բոլորին ապակողմնորոշելու քո շանսերը շարունակում ես պահել, ու առաջինը ամենուրեք դու ես «զեկուցում», իհարկե, քո «ճշմարտությունը»: Ո՞վ պիտի հեռվից գա, շրջանցի քո խոչընդոտները, դառնա նախագահի հավատարիմ անձը ու քեզ ներկայացնի այնպես, ինչպիսին իրականում կաս:

Անշնորհակալ ես, ապերախտ «Крот»: Ինձ ու իմ ազատամարտիկ ընկերներին հասանելիք արժեքները (պատիվ, հարգանք, պատկառանք և այլն) զավթել ես, յուրացրել հաղթանակի պտուղները այնքնան համարձակ ու «արքյավ», որ կարծես պատերազմը քո «պադվալում» է եղել։ Դու մի օրում չէ, որ դարձար այդպիսին: «Հայրենասիրությունդ» դերասանություններով ներկայացնելում մի հատ ես:

1986 թ. դեկտեմբերին դու կոպտորեն հրաժարվեցիր ընդունել Մարտունու ընդհատակյա կոմիտեի առաջարկը՝ նրա շարքերում պայքարելու անկախ Արցախ-Ղարաբաղ ունենալու կամ մայր Հայաստանին վերամիավորվելու համար: Մեջբերում եմ քո խոսքը.
«Էսքան տարիների ընկերներ ենք, իմ ընկերն ես, չեմ ուզում քեֆիտ կպնեմ, բայց եթե նման խոսքեր մեկ էլ լսեմ իմ կաբինետում, որևէ երբևէ, ինձնից չնեղանաս... Լսեցի՞ր... Լուրջ եմ ասում, վերջ»:
Դեղնել էիր: Թարախի քո գույնից դուրս գնացի: Եկա կոմիտեին զեկուցեցի. «Նրա «չէ»-ն էլ ա մեզ պետք»: Սա անհերքելի փաստ է:

Այսքանը մինչև 1988 թ. «պոետ»: 1988 թ. փետրվարի 12-ից հետո, ամբողջ Ղարաբաղը դարձավ շարժման մասնակից, այդ թվում նաև դու․․․ Հոսանքին հակառակվե՞լ... Այլընտրանք չունեիր, չկար: Հասկանալի դարձավ նաև քեզ, որ սա 60-ականները չեն...
Այն ժամանակ գրողների միության նախագահը դաժան հալածանքների ենթարկվեց  ու «վտարվեց» հայրենիքից: Դու, «պոետ», բացարձակ դեմ էիր ազգային ազատագրական պայքարին, Ղարաբաղը Հայաստանին վերամիավորելուն դեմ էիր․․․Եվ հանկարծ 1988 թ. փետրվարի 20-ին դու՝ նախագահությունում: Շոկ... տառացիորեն ցնցվեցինք, ես ու կոմիտեի տղաները կոկորդով մեկ պիտի գոռայինք՝ Այս մարդը «Крот» է, սրան չի կարելի վստահել․․․

1988թ. մարտի 16-ին Հենրիխ Պողոսյանը Վոլոդյա Խաչատրյանին ու ինձ կանչեց «ագրոպրոմ»։ Մոտ երեք ժամ զրուցեցինք շատ հարցերի շուրջ: Այդ ժամանակ Հ. Պողոսյանին դիմեցի ինձ հուզող «Крот»-ի մասով: Մեջբերում եմ նրա խոսքից, գրառածից. «Ավելի բացարձակ ու անմիջական դավաճանություններ բոլոր ժամանակներում եղել են, բոլորի մոտ, բոլոր ազգերի: Պիտի զգուշանալ, չտալ դիրքավորվելու շանս ու պահը  գտնել «պատասխանելու»... Գործեր շատ ունենք, առայժմ... Ընթացքից կհանենք «Крот»-ներին»:
Ես դժգոհ էի պատասխանից: Բայց դա իմ «կարճատեսությունից» էր: Գուցե նաև միամտությունից ու անկեղծությունից:

Շուտով վառոդի հոտը քեզ մի բուռ դարձրեց: Փախչելը ելք համարեցիր: Որոշեցիր ողջ մնալ ուրիշների ամուսինների, հայրերի, որդիների ու մնացած զենք բռնողների (այդ թվում՝ կանանց) խիզախության հաշվին: Լքեցիր երկիրը, երբ նրան արնաքամ անելու թշնամու մտադրությունը ելակետին էր հասել, մի ձեռքը, մի բազուկը ուժ էր ու պետք ունեինք, ա՛յ ողորմելի...

Դրա մասին ի՞նչ կասես, «պոետ»: Թե՞ արդեն չես հիշում քեզ, քո փախչելը... 1992 թ. մայիսի 17–ից հետո ճանապարհը բացվեց... երբ ուզես գաս, երբ ուզես՝ փախչես: Բայց դու ուշքդ «զարկերակին» մոտ էիր պահում․․․
Փախչողներ, դասալիք, անկայունություն, վախ և նրա դրսևորման ձևեր և այլն եղել է, ցավոք՝ բավականին... բայց այդ մարդիկ ոչ էլ որևէ հարցում դժգոհություն են հայտնել՝ կարծես հոգու խորքում մեղավոր են ճանաչում իրենց ու լուռ ապրում են՝ «դրսում», թե՝ երկրում մեր: Իսկ դո՞ւ: Հազար անգամ ինչո՞ւ անպայման «Дезертир»-ը մեր պետական հիմնի տեքստը գրի... Ուրիշ բանաստեղծ չկա՞ր: Տաղանդավոր, անկեղծ, շիտակ պոետներ միշտ էլ ունեցել ենք, սակայն...

Սա էլ համբերեցինք... «Եթե թուրքերը գային, նա կմնար նույն պաշտոնում, կօգտվեր շատ արտոնություններից, կվայելեր նույն հեղինակությունը»: Ժամանակին «վաստակած պտուղների» հաշվին: Այդպես չէ՞, «պոետ»: Ամեն բան մոռացության է տրվելու, ժամանակը իր հետ տանելու է իր հերոսներին, իսկ դու, «պոետ», և քեզ պեսները ապրելու են «կռիսայի» կարգավիճակով՝ խալխին պարտադրված:

Ֆինիշում տեղդ ապահովելուց հետո սկսեցիր ստանալ՝ ԼՂՀ «տարածքի վրա» գոյություն ունեցող պարգևները, մեդալները, տիտղոսները, կոչումները, պաշտոնները, դիրքերը, զանազան կազմակերպություններ նախագահելը... Դոկտոր, պրոֆեսոր, սեփական համալսարանի ռեկտոր, օլիգարխ...

Ախր քեզու ուգյորա կաց, անկուշտ մի՛ եղիր, ագահություն մի՛ արա, մի՛ լկտիացիր, պյուլերը վաղուց ես կոխ տալիս, ու շարունակում ես... Ախր որ ընկերներով հիշում ենք արարքներդ ու տեսնում փայդ, մնում ենք ապշած, թե ինչո՞ւ հնարավոր էր նաև «այսպես»: Օրինա՞կ... Ինչո՞ւ էիր Ադրբեջան ուղարկվող փաստաթղթերը (դեռևս մինչև 1986 թ. խմբագրում, ինչո՞ւ, օրինակ՝ «Արցախ» բառը կարմիրով ջնջում էիր ու գրում «Ղարաբաղ»:

Հաշվարկներդ արդարացրին իրենց: Ինչպես և 1988 թ. ամեն բան ի վերջո վճռվելու էր սեղանի շուրջ: Ուր անպայման ներկա ես լինելու (Կևորկովին գոնե շնորհակալ լինեիր) բոլոր սեղանների շուրջ՝ Ղարաբաղի, թե՝ մեկ այլ:
Դու, «պոետ», ստացար ամենահաջող «դիրքը»: Ամեն բան դու ես որոշում: Ո՞ր ծառայություններիդ  հաշվին ու խաթրին... Տպագրված 45 գրքերի՞դ... Քո խոստովանությամբ վերջին 5 տարում  Երևանում վաճառվել է երկու գիրք, այն էլ՝ ծանոթի: Երկար պատմեցիր ու դժգոհեցիր ՀՀ գրողների միության նախագահից, իբր նա է մեղավոր, որ գրքերդ չեն վաճառվում: Հերիք է, «պոետ». հա բամբասես, դժգոհես: Ասե՞մ ինչի մասին գրես, որ... Պատմիր, թե ինչպես եղավ, որ մայր Հայաստանից զենք վերցրին մեր եղբայրներն ու քույրերը նաև, ու եկան պաշտպանելու քո տունը, տեղը, ունեցվածքը՝ այդ թվում, մեր մի կտոր Հայաստանը՝ Ղարաբաղը: Իսկ դուք (քո ընտանիքում երեք տղամարդ) փախաք Երևան: Գրիր... դա միակ գիրքդ կլինի, որը կվաճառվի և կարելի կլինի խուսափել ողորմությունից՝ քանզի ամբողջ մի կյանք պարտադրաբար խալխի վզին ես կապում գրքեր՝ որոնք լումա չարժեն, զզվանք են առաջացնում՝ ինչպես հետ տված սնունդը: Քաջություն գոնե այս հարցում ցուցաբերիր:

Ողջ մնալուդ խնդիրը ելակետային էր, հանճարեղ կողմոնորոշում, ճիշտ ընտրություն կատարեցիր քեզ ու որդիներիդ համար: Դու սպասում էիր քո ժամին: Մենք՝ ազատամարտիկներս, քեզ ամեն օր մոտեցնում էինք հաղթական երթին, քեզ ու քո ընտանիքին բարգավաճ կյանք էր սպասվում, որովհետև քեզ էին լսելու... Խրամատի ու նրա զինվորի մասին քո հորինվածքներն էին մատուցվելու՝ մեր ճշմարտության փոխարեն:
Մենք խրամատում, իսկ դու քո պադվալում դիմավորեցինք 1994 թ. զինադադարը: «Զրոյից» ստեղծելով անհամ, չկապակցված բառերի կույտեր, աղբ իսկապես, դու ստացար աներևակայելի բաժին... Դու ես այս երկրի Ցենզուրան, դու ես որոշում քեզ հատուկ (ուրիշի ձեռքով`այս տեսակետը մեր հեղինակավոր գրողներինն է) պրիյոմներով:

 Ես փորձեցի քո և քեզպեսների կերպարները բացահայտել «Ժողովուրդը՝ Պետություն, Պետությունը՝ Ժողովուրդը» գրքիս մեջ: Գոնե մի գիրք էլ «այսպիսին» լինի, բայց երեք տարի հալածանքներից ու խեղաթյուրանքներից պաշտպանվել չեղավ: Վերջին պահին «Դիզակ» հրատարակչությունից հանեցիր:

Եթե քեզ ու քո «կատեգորիային» ձեռք չտայի, գիրքս կտպագրվեր: Ի տարբերություն շատերի, ես քեզ գովել չեմ կարող, ես չեմ դադարում ապշելուց, թե քեզ ինչպես է հաջողվում անընդհատ կեղծել, «բազմերես» հերթական ժպիտով, քծնանքով հանդես գալ պատրաստի դերերում ու մնալ «շարքում»: Դու, ա՛յ ողորմելի, ոչ թե հնարավոր բոլոր կոչումները, տիտղոսները, պարգևները, մեդալները, նվերները (այդ թվում՝ դրսից) և այլն, ստացար (մի առիթով էլ քեզ զանգել առաջարկել են ինչ-որ ոսկե մեդալ, դու բնականորեն չես հրաժարվել սակայն հետո պարզվել է, որ դրանից արդեն ստացել ես)... Լա՞նք, թե՞ խնդանք: Այս տիկնիկային հանդեսից ո՞նց չզարհուրեմ...

ՀՀ «հանրամատչելի» տեքստերով շողշողում ես նաև Երևանում, ստանում պարգևներ ու շնորհակալագրեր... Դե, իհարկե, եզակի դեպք է... Էլ ե՞րբ ենք Շուշին վերցնելու, որ մեկ էլ ԼՂՀ գրողների միության նախագահը ներկա չլինի, ավելի ճիշտ՝ փախչի Ստեփանակերտից, որպեսզի Շուշին ազատագրելիս ինքը չտեսնի, ներկա չլինի...

2010 թ. տարեց պոետի մահից քիչ առաջ էր: Ի դեպ, նա շատ մտահոգ տարավ այս արտակարգ իրավիճակը: Քո ռեկտորական կաբինետում վարչության նիստ էր: Ես գործի բերումով էի եկել Ստեփանակերտ ու մասնակցեցի... Վիրավորեցիր քո տեղակալին (ի դեպ, քարտուղարուհի, տեղակալ, ենթակա ցանկացած անձ՝ մշտապես ստորացված են քո կողմից, բազմաթիվ անգամ ներկա եմ եղել ու տեսել նրանց «գնդակահարված» արժանապատվությունը՝ լացի մեջ) գրողներ Խ–ին և Հ–ին չհրավիրելու համար... Հետո խոսքդ ընթացքից ուղղեցիր կառավարությանը՝ կցկտուր միայն քեզ հասկանալի դժգոհություններով: Անընդհատ հոլովելով՝ «վարչապետի», «վարչապետը», թե ի՞նչ, ինչո՞ւ... Այնուհետև սկսվեցին անկանոն միջամտությունները, սատարող ձայնակցությունները՝ բանաստեղծներ, բանաստեղծուհի, ենթականեր կամ ակնկալողներ ջուր էին լցնում քո ջաղացին, իսկ դու ոգևորվածությունդ հասցնում էիր հիստերիայի ու քեզ լիցքավորում: Քեզ հանգստացնել էր փորձում տարեց բանաստեղծը...

Դու «խիզախությունդ» տեղափոխեցիր ու խոսքդ կրակահերթով ուղղեցիր ԼՂՀ նախագահին: Իբր քո կողմից շոշափվող հարցի շուրջ եղած խնդիրը չի վերահսկվում ԼՂՀ նախագահի կողմից: Իբր նաև նախագահն է մեղավոր, որ վարչապետը քեզ «դուր չի գալիս», չի կատարում քո պահանջները... Եվ հանկարծ.

– Ես առաջարկում եմ,– բերանիցդ թուք էր փրփրել,– ԼՂՀ գրողների միությունը դուրս բերել ԼՂՀ կազմից և դիմել Ադրբեջանի գրողների միությանը, այդ պետության գրողների միության կազմում ընդունելու խնդրանքով:

Ոչ մեկը հարց չտվեց, թե Ադրբեջանի կազմում Ղարաբաղի գրողների միությունը ի՞նչ ստատուսով պիտի ընդունվի: Մի պահ կասկածելի լռություն տիրեց: Դու աղաղակելով ելույթների էիր կոչ անում: Բայց ոչ մի իրարանցում: Շշմելու բան էր: Տարեց բանաստեղծը ճիգ էր գործադրում ինչ-որ չափով մեղմելու, գուցե սվաղելու... Լրագրող-գրող տղաները ձայնակցում էին բավականին վստահ՝ որքան էլ զարմանալի... Նրանք կամ քո ենթականերն էին ամիջապես կամ՝ անուղղակի կախվածություն ունեին, հացի խնդիրը «հրում» էր: Կուրորեն, քեզ էին սատարում, հավանություն տալիս քո բոլոր առաջարկություններին:
Տարեց բանաստեղծը ինձ համար խոսք խնդրեց: Իսկույն արձագանքեցիր: Երևի ակնկալում էիր «բռնկումներ», «տաքսիրտ-տաքարյուն»:

– Չգիտեմ բուն թեման ինչի մասին է, բայց ես կարծում եմ երկրի ներսում քիչ թե շատ լրջություն ունեցող հարցերը պիտի լուծվեն նախագահի մակարդակով: Եթե առկա են խնդիրներ, ապա պետության նախագահը պիտի տեղեկացվի, գրավոր թե բանավոր․․․
Վեճը շարունակվեց... Քեզ համար, «պոետ», իմ ասածները նորություն չէին, բայց դու անակնկալի եկար: Դու այլ խոսքի, ելույթի էիր սպասում: Ես արդեն փորձում էի, գոնե ինձ համար, պարզել, թե ո՞վ ես դու, «պոետ»: Սահման չկար քո «բեսպրեդելին»: Ո՞ւմ էիր վախեցնում և ինչո՞վ: Սանձարձակությունդ հասնում էր գագաթնակետին: Չեմ կարծում, թե ներկաներից որևէ մեկին դուր եկավ քո կողմից «առաջ քաղածը»: Ուշ էր արդեն... Որևէ ուժ չդիմակայեց քեզ... Քո դեմ խաղ չկա: Դա ակնհայտ էր: Քո սադրանքներին ու «ձևակերպումներին» ծանոթ էին: Փորձանքից հեռու։ Նենգությունդ կտապալեր ու չէր խնայի ոչ ոքի:

Անվստահություն ես հայտնում անխտիր բոլորին, դու՝ մի մարդ, որը պատրաստ է դավաճանել՝ եթե պահանջները չկատարեն: Ինքդ քեզ շնորհել ես այդպիսի իրավունք... Ո՞ր ծառայություններիդ հաշվին ես քո «կապրիզները» պարտադրում սպառնալիքներով:
Քեզ հվաքե, «պոետ», քեզու ուգորա կաց, անշնորհակալ մի՛ եղիր, «փայդ» գերազանցում է քեզ հասանելիքին հազար անգամ:
Ո՞վ ես դու, «պոետ»:

ՍԵՅՐԱՆ ՔԱՄԱԼՅԱՆ

Ուզում են Անանյանին հեռացնե՞լ պաշտոնից

Ուրբաթ օրը ՀԺԿ գրասենյակում գտնվող Կարեն Դեմիրճյանի թանգարանում մի խումբ գրողներ հավաք են կազմակերպել։ Այս խմբում ՀՀ գրողների միության նախագահ Լեւոն Անանյանին ընդդիմադիր գրողներն են, որոնք տեւական ժամանակ է՝ փորձում են հասնել նրան, որ Անանյանին հեռացնեն պաշտոնից։ Նրանք անգամ ստորագրահավաք էին նախաձեռնել՝ ՀԳՄ արտահերթ համագումար հրավիրելու պահանջով, որ Անանյանի վերընտրության հարցը լուծեն։ Սակայն գործընթացը ոչ մի կերպ գլուխ չի գալիս, քանի որ նրանք անկազմակերպ են, իսկ Լեւոն Անանյանը՝ իր աթոռին կառչած ու իշխանությունների փեշին կպած։


hraparak.am


Գրառում Ֆեյսբուքից։ Մարդ կա, նստելով պաշտոնական աթոռի, այնպես է սոսնձվում նրան, որ հաճախ հնարավոր չի լինում մարդն ու աթոռն իրարից պոկել։ Նրանք այնպես են կպչում աթոռին, ինչպես ժանգը՝ երկաթին։ Նմաններից ազատվելու միայն մի ելք կա՝ քերել-մաքրել աթոռի մակերևույթից, ինչպես ժանգն են քերում երկաթից...

Բաց նամակ մեր նախագահին

Չգիտեմ, իհարկե, այս տարբերակով Ձեզ դիմելն ի՞նչ իմաստ ունի, այսինքն՝ Ձեզ կհասնի՞… բայց այլ տարբերակ ուղղակի չեմ տեսնում։
«Կան կեղծ հերոսներ, կեղծ իդեալներ, որոնք կարող են գայթակղիչ լինել անփորձ երիտասարդների համար»,- սա մեջբերում է Ձեր իսկ խոսքից։

Հարգելի պարոն նախագահ, դուք Հ1 նայո՞ւմ եք, Դուք տեղյա՞կ եք՝ ինչ է կատարվում մեր հանրայինում։

Նախ՝ այստեղ սարսափելի հայերեն է. բացարձակ անտեր մեր մայրենին (կներեք, բայց միայն անտեր բանի հետ են այդպես վարվում)։ Այստեղ փողոցի «գողական» ժարգոնն է եթերում՝ ազատ, անկաշկանդ, տնավարի, առանց բարդույթների… մի բան, որ փաստորեն խրախուսվում է, քանի որ նաև գովազդի լեզուն է (օրինակ. «արա, ապե, լավ էլ շուստրի ես, դրա համար էս մարզպետախնձոր…»)։ Օրինակներ կարելի է բերել անվերջ։

Այստեղ բազմաթիվ սերիալներ են, որտեղ ամուսնանում են, երեխաներ են ունենում (երբեմն չիմանալով ումից), դավաճանում են, բաժանվում են… մի խոսքով՝ այն, ինչ կատարվում է ամենուր։ Բայց մեր տեղական սերիալն երում անպակաս է կրիմինալը, ընդ որում՝ ամենատաnբեր դրսևորումներով, բaEan թույլատրելի սահմաններից դուրս, որովհետև ոչ միայն առևանգում են, ծեծում են, սպանում են, վրեժ են լուծում, այլև արդեն հասել են այն մակարդակի, որ երեխա են գողանում… Ընդ որում, ոստիկանություն չկա, նախընտրելի է անձնական հաշվեհարդարը։

Դա Ձեզ չի՞ անհանգստացնում։
Իհարկե նույն պատկերն է նաև մյուս հեռուստաընկերություններում. նույն ողբացող կանայք և կրիմինալի հետքերով տղամարդիկ, գումարած զանազան ու զարմանազան հաղորդավարներ, որոնք եnբեմն ուղղակի սարսափելի են (օրինակ, նրանցից մեկը հյուրին հարցնում է. «Դուք ձեր եղունգները կրծո՞ւմ եք», իսկ մյուսը հրաժեշտ է տալիս ասելով՝ «Դե ի՞նչ, ես էլ գնամ օրգազմի իմ բաժինը ստանալու»… և այսպես շարունակ)։

Շարունակել իմաստ չունի, դա անսպառ նյութ է…
Մի պահ պատկերացնենք, որ մեր երկրին ու մշակույթին անծանոթ մեկը հետևում է մեր կապույտ էկրանին՝ մեր ժողովրդի մասին պատկերացում կազմելու համար։ Եվ ի՞նչ կտեսնի. անվերջ լացող կանայք, ծեծված անտաշ դեմքեր, գռեհիկ խոսվածք, դաժան պատմություններ, ծռված բերաններ… ինչ մշակույթ, ինչ բան։ Մենք չգիտենք ինչ է դաշնամուրը կամ ջութակը, երգեհոն չենք տեսել, ինչ է գրականություն, նկարչություն, ճարտարապետություն կամ նման բաներ... իսկ մեր հույսն ու ապագան անընդհատ երևացող նույն դեմքերն են՝ մեր կիսատ-պռատ երգիչները…

Ի՞նչ նպատակ ենք հետապնդում. ապուշացնելու, դաժանացնելու, իրական արժեքները փոշիացնելու. ի՞նչ։ Կասեն՝ մի՛ նայիր։ Ես չեմ նայում, բայց ես ապրում եմ այն հասարակության մեջ, որին հետևողական դաժանացնում են… Իսկ ես ապրում եմ այստեղ, որովհետև սա իմ երկիրն է։

Ձեզ կասեն «ռեյտինգ», կասեն՝ ժողովուրդը դա է ուզում։ Սուտ է, չհավատաք, այդ օտար կեղծ ներմուծումն իրականության հետ կապ չունի։ Այսպես ասողներն ու մտածողները ի՞նչ բարոյական իրավունքով են մեր ժողովրդին պատկերացնում այդքան գավառամիտ, այդքան տգետ ու այդքան անճաշակ։ Այն ժողովրդին, որ մեր հզոր մշակույթի ստեղծողն ու կրողն է։

Կասեն՝ դժգոհ է հինգ տոկոսը։ Այսինքն՝ միայն հի՞նգ տոկոսը գիտի, որ մեր անքանակ «աստղերը» վատ են երգում ու իսկի լուսատտիկ էլ չեն, միայն հի՞նգ տոկոսը գիտի, որ հեռուստատեսությամբ խոսվում է խայտառակ հայերենով, և որ մենք ազգային արժեքներ ունենք, միայն հի՞նգ տոկոսն է ընդվզում ու չի ուզում, որ երեխա գողանալն էլ մտնի կենցաղ։

Լավ, թող լինի հինգ տոկոսը… այդ դեպքում ո՞ւր մնաց 70-ականների Ձեր ու մեր սերունդը… իսկ մեր ջահելների հետ մենք ի՞նչ արեցինք… իսկ ո՞ր տոկոսի մեջ է երկրի քաղականություն թելադրողը…

Հարգելի պարոն նախագահ, արդյո՞ք դատարկ խոսակցություն է, որ ազգային հեռուստատեսությունը (և հեռուստատեսությունն ընդհանրապես) նոր կառուցվող երկրի հենակետերից մեկը պետք է լինի, պետության յուրովի դեմքը, ներքին քաղաքականության լծակներից մեկը, երիտասարդությանը ուղղորդող ինքնատիպ գործոն, նաև մշակությային երևույթ, նաև ազգային մշակույթի տարածողը, երկրի խոսքն ու կարծիքը, երկրի մտավորականն ու պաշտոնյան։

Հարգելի պարոն նախագահ, թախանձագին խնդրում եմ (և համոզված եմ ինձ հետ նաև շատ-շատերը), զինվեք համբերությամբ ու հեռուստացույց նայեք…
Իսկ հետո ինչ-որ ձևով արձագանքեք, որ ես ու ինձ նմանները, որոնք շատ-շատ են, վերջապես իմանան՝ ի՞նչ է դա՝ ինչ-որ հատուկ քաղաքականությո՞ւն, ևս մի փորձությո՞ւն, որին պետք է դիմանալ, թե՞ պարզապես ժամանակավոր թյուրիմացություն։

ԼԻԼԻԹ ԱՐԶՈՒՄԱՆՅԱՆ
«Գրական թերթ»